De man op de eerste rij

Toen ik in 1995 aan mijn studie Nederlands in Nijmegen begon, zat er bij een van de literatuur colleges een oudere heer voorin de zaal. Een statige, vriendelijke man, lang, met wit haar. In mijn studentenoog was hij toen echt stokoud. Terugkijkend zal hij rond de 60 zijn geweest.

Terug in de wijk

Vele jaren later, mijn eigen vader leefde al niet meer, ontmoette ik hem opnieuw. Nu waren we beiden lid van het bestuur van wijkvereniging Genneperzijde. We hadden meteen aardige gesprekjes, maar het werd pas écht leuk toen we erachter kwamen dat we allebei Nederlands gestudeerd hadden. Opeens wist ik met grote zekerheid dat we ‘van dezelfde lichting’ waren. HIJ was de Grote Vriendelijke Reus van de voorste rij! Ook mijn studievriendinnen herinnerden zich hem nog goed.

Ruzie om pindakaas

In de jaren erna kwamen we elkaar zo nu en dan tegen. Gerard meestal op de fiets, met een ernstig gezicht. Dat altijd meteen openbrak in een gulle lach, als hij me groette. Soms vertelde Gerard verdrietig over zijn vrouw. Met haar dementie werd het steeds ingewikkelder om haar thuis te verzorgen. Hij vertelde hoe ze niet meer zelf haar brood kon smeren. Hoe ze ruzie maakte over de pindakaas. Hoe ze niet begreep waarom er ’s ochtends iemand kwam helpen met douchen.

Toen ze verhuisde naar zorginstelling Wissenhaeghe bracht dat naast verdriet ook rust. Tussen de dagelijkse bezoeken door kwam er bij Gerard voorzichtig weer ruimte voor wat anders. Zingen in het koor deed hij niet meer. Maar Gerard begon te schrijven.

De schok

Kort nadat zijn vrouw was opgenomen, werd Gerard zelf ziek. Dat kwam aan als een mokerslag. Want hij was levenslustig, nieuwsgierig, vol plannen. Zijn leven had net een doorstart gekregen.

Natuurlijk ging ik erheen. De deur ging open, maar hij kon geen bezoek ontvangen. Later belde zijn dochter, Hanneke. Ik mocht komen.

Toen ik Gerard zag, schrok ik me rot. Zo mager, zo ziek. “Wat is er gebeurd?” vroeg ik huilend. Hij jammerde dat het helemaal mis was. We zaten daar, hand in hand, zonder woorden. Nog nooit was ik zo dichtbij hem geweest. Nog nooit had ik zo weinig kunnen doen, dacht ik toen. Maar ik was er. Zo dankbaar dat ik nog even bij hem was. Een paar dagen later overleed Gerard.

Een onverwacht cadeau

Na de uitvaart schreef ik een brief aan Gerards familie. Ik vertelde hoe wij elkaar kenden en wat hij voor me had betekend. En ik benoemde dat hij was begonnen met schrijven.

Een hele poos later ontving ik een enthousiast bericht van Hanneke. Op basis van mijn woorden was zij op de laptop van haar vader gaan zoeken. Daar vond ze zijn levensverhaal! En meerdere korte teksten. Nieuwe verhalen, waarvan niemand wist dat hij eraan werkte. Daarin schreef Gerard over zijn ouders. Over de oorlog. Over dingen waar hij tijdens zijn leven weinig over had gedeeld.

“Zonder jou hadden we dit misschien nooit gevonden,” schreef Hanneke. “Bijzonder hoe zoiets jaren later nog boven water komt.” Ze was me zeer dankbaar.

Gewoon omdat ik een brief schreef over haar vader. Wat voor mij een kleine moeite was. Maar – zo weet ik nu – Iets kleins voor jou, kan iets groots betekenen voor een ander.

Wandelcoach-Moniek. Wandelen bij Verlies.

PS: Heb jij wel eens contact gelegd met de partner, ouders, kinderen of collega’s van iemand die overleden was? Wat bracht het jullie?