Dit is ontkenning als reactie op een shock.

Er is ook een vorm van ontkenning die anders werkt. Je woont niet samen met de persoon die is overleden. Je sust jezelf, onbewust, dat hij nog gewoon ergens is. Naar zijn werk gaat, in de tuin zit, op reis is.

Dat ervoer de vrouw met wie ik deze week wandelde.
Haar dierbare overleden vriendin woonde niet in de buurt. Ze stelde zich voor, dat zij gewoon ook haar leven leidde. Dat ze er zo even langs kon gaan. Ze wist wel dat ze niet meer leefde, maar toch voelde het net zo. Minder definitief.

Ze was in twee jaar tijd überhaupt weinig aan rouwen toegekomen.
Ook dat zie ik vaker. Het overlijden zelf is verwarrend of abrupt. Er speelt van alles omheen. Er moeten dingen geregeld worden. En voor je het weet, ga je weer door. Omdat het moet. Omdat het leven doorgaat. Het lijkt wel of er geen plaats is voor de rouw. Voor het toelaten van het verdriet.

Dat gaat wringen.
Want hun dierbare overledene verdient rouw. De liefde en de band die er was, en nog altijd is, verdient erkenning. Mensen voelen zich schuldig dat ze het verdriet nog niet hebben doorleefd. Ze zijn het aan de overledene verschuldigd.

Terwijl dat zo logisch is, om verdriet te parkeren en uit te stellen. Het verlies is vaak te groot. En daarom komt het in stukken. Die nét te behappen zijn.

En dan komen mensen bij mij.
Bij deze jonge vrouw kwam het besef dat ze iets met haar verdriet wilde, toen ze een stukje over wandelcoaching las in de krant. Bij iemand anders komt het na een ánder overlijden. Of als overspannenheid of uitputting zich aandienen.

Herken je dit?

Wentel jij je ook onbewust in de gedachte dat jouw geliefde vriend, tante of vader nog gewoon ergens rondloopt? Wees gerust dat het erbij hoort en oké is.

De man op de eerste rij

Toen ik in 1995 aan mijn studie Nederlands in Nijmegen begon, zat er bij een van de literatuur colleges een oudere heer voorin de zaal. Een statige, vriendelijke man, lang, met wit haar. In mijn studentenoog was hij toen echt stokoud. Terugkijkend zal hij rond de 60 zijn geweest.

Terug in de wijk

Vele jaren later, mijn eigen vader leefde al niet meer, ontmoette ik hem opnieuw. Nu waren we beiden lid van het bestuur van wijkvereniging Genneperzijde. We hadden meteen aardige gesprekjes, maar het werd pas écht leuk toen we erachter kwamen dat we allebei Nederlands gestudeerd hadden. Opeens wist ik met grote zekerheid dat we ‘van dezelfde lichting’ waren. HIJ was de Grote Vriendelijke Reus van de voorste rij! Ook mijn studievriendinnen herinnerden zich hem nog goed.

Ruzie om pindakaas

In de jaren erna kwamen we elkaar zo nu en dan tegen. Gerard meestal op de fiets, met een ernstig gezicht. Dat altijd meteen openbrak in een gulle lach, als hij me groette. Soms vertelde Gerard verdrietig over zijn vrouw. Met haar dementie werd het steeds ingewikkelder om haar thuis te verzorgen. Hij vertelde hoe ze niet meer zelf haar brood kon smeren. Hoe ze ruzie maakte over de pindakaas. Hoe ze niet begreep waarom er ’s ochtends iemand kwam helpen met douchen.

Toen ze verhuisde naar zorginstelling Wissenhaeghe bracht dat naast verdriet ook rust. Tussen de dagelijkse bezoeken door kwam er bij Gerard voorzichtig weer ruimte voor wat anders. Zingen in het koor deed hij niet meer. Maar Gerard begon te schrijven.

De schok

Kort nadat zijn vrouw was opgenomen, werd Gerard zelf ziek. Dat kwam aan als een mokerslag. Want hij was levenslustig, nieuwsgierig, vol plannen. Zijn leven had net een doorstart gekregen.

Natuurlijk ging ik erheen. De deur ging open, maar hij kon geen bezoek ontvangen. Later belde zijn dochter, Hanneke. Ik mocht komen.

Toen ik Gerard zag, schrok ik me rot. Zo mager, zo ziek. “Wat is er gebeurd?” vroeg ik huilend. Hij jammerde dat het helemaal mis was. We zaten daar, hand in hand, zonder woorden. Nog nooit was ik zo dichtbij hem geweest. Nog nooit had ik zo weinig kunnen doen, dacht ik toen. Maar ik was er. Zo dankbaar dat ik nog even bij hem was. Een paar dagen later overleed Gerard.

Een onverwacht cadeau

Na de uitvaart schreef ik een brief aan Gerards familie. Ik vertelde hoe wij elkaar kenden en wat hij voor me had betekend. En ik benoemde dat hij was begonnen met schrijven.

Een hele poos later ontving ik een enthousiast bericht van Hanneke. Op basis van mijn woorden was zij op de laptop van haar vader gaan zoeken. Daar vond ze zijn levensverhaal! En meerdere korte teksten. Nieuwe verhalen, waarvan niemand wist dat hij eraan werkte. Daarin schreef Gerard over zijn ouders. Over de oorlog. Over dingen waar hij tijdens zijn leven weinig over had gedeeld.

“Zonder jou hadden we dit misschien nooit gevonden,” schreef Hanneke. “Bijzonder hoe zoiets jaren later nog boven water komt.” Ze was me zeer dankbaar.

Gewoon omdat ik een brief schreef over haar vader. Wat voor mij een kleine moeite was. Maar – zo weet ik nu – Iets kleins voor jou, kan iets groots betekenen voor een ander.

Wandelcoach-Moniek. Wandelen bij Verlies.

PS: Heb jij wel eens contact gelegd met de partner, ouders, kinderen of collega’s van iemand die overleden was? Wat bracht het jullie?

Afgelopen jaar heb ik met veel mensen mogen wandelen die een dierbare zijn verloren.
Vooral de woensdag groep was speciaal: omdat ik daar dus zag hoe mensen – wildvreemden eerst nog – er voor elkaar waren. Ze luisterden in alle oprechtheid naar het verdriet, de angst of de onvrede van een ander. Zij begrepen hoe erg je kan ophikken tegen kerst en oud&nieuw. Zij snapten hoe belangrijk het is dat de naam van je geliefde nog genoemd wordt. Of het nou je kind is, je partner, je moeder of je zus.

Deze ontmoetingen hebben me geraakt.
Ze lieten me zien hoeveel troost er schuilt in samen wandelen. En hoe belangrijk het is om ruimte te blijven geven aan de persoon die je verloren bent. Om woorden te geven aan mooie herinneringen én aan gevoelens van verlies en pijn.  

De woensdag Verlieswandeling gaat dus door in 2026. Er komt een vrijdaggroep bij én ik start in Waalre.

De vorm blijft vertrouwd: een kleine groep (3 tot 8 deelnemers), rust en ruimte voor jezelf, een ontspanningsoefening én verdieping, tijd om ervaringen uit te wisselen.
Een uur naar buiten, daarna – voor wie wil – samen wat drinken.

Spreekt jou dit aan? Of weet je iemand in de omgeving Eindhoven voor wie deze wandelingen steunend zouden kunnen zijn?
Kijk hier voor de datums en meer informatie op  https://wandelcoach-moniek.nl/woensdagwandeling/

En neem gerust contact op als je even wilt kijken of het wat voor je is.