Overrompeld
Overrompeld was ik door de vele reacties, die ik kreeg na mijn verhaal over papa’s schaatsongeluk. Ook werd ik overvallen door gêne. Had ik echt de afschuwelijke beschrijving van zijn dood gebruikt om – ja om wat? Om aandacht te krijgen voor ons lot? WTF!
Ik dacht aan al mijn rouwende coachees.
Zonder zo’n ‘spectaculair verhaal’. Maar met een evenzo immens, persoonlijk verlies. De manier van sterven is slechts een onderdeel. Het gaat erom wat er daarná gebeurt.
Dat je moet verder leven zonder die belangrijke persoon.
Dat je hem of haar nooit meer kunt aanraken.
Dat langzaam het ongrijpbare besef doordringt dat je elkaar niet meer zult zien en spreken.
Die rauwe werkelijkheid onder ogen zien.
Dit voelt vaak eenzaam. ‘Mensen lieten me met rust’, zei laatst een coachee. ‘Maar na zes weken dacht ik: waar is iedereen? Ik wil geen rust! Ik heb behoefte aan contact.’
Rouw maakt je kwetsbaar.
Tegelijkertijd ontbreekt het je aan energie om uit te leggen wat je nodig hebt. Of om überhaupt iemand te benaderen als het zwaar is. Soms is het alsof je niet alleen je geliefde bent verloren, maar ook een deel van je netwerk. ‘We hadden altijd feestjes in de tuin’, vertelde een coachee. ‘Na het overlijden van mijn vrouw, stopte dat ook.’
Het roept de vraag op: wie is er aan zet?
Voelen de mensen in je omgeving aan wat je nodig hebt? Durven zij het gesprek naar de overledene te brengen, naar het leven met gemis en verdriet? Of is het de rouwende zelf, die moet aangeven wat hij nodig heeft?
Ik zie hoe lastig dit is. Voor beide partijen.
Aan de mensen in de omgeving zou ik willen zeggen: vraag hoe het vandaag met de ander is (‘vandaag’ maakt het iets makkelijker te beantwoorden). Hoe het is, om zonder de geliefde te zijn. Hoe het is om alleen thuis te komen of op te staan. Stel open vragen, vul niks in. Wees niet bang dat je iets oprakelt: de ander is er toch wel mee bezig.
En jij, lieve rouwende: zeg dat je het niet weet.
Benoem dat het moeilijk te zeggen is, hoe het gaat. Wat je mist. Omdat het zo veelomvattend is. Neem jezelf hierin serieus. Je hoeft niet over koetjes en kalfjes te praten, als je dat niet wilt. Geef de ander een inkijkje in jouw leven nu. Jouw leven, dat ingrijpend is veranderd. (En ‘alles goed?’ hoef je echt niet te beantwoorden met ‘ja hoor’. Want nee: ‘alles’ is niet goed.)
Probeer allebei het contact hierover aan te gaan, zodat je elkaar blijft begrijpen. Soms kan het een relatie verdiepen. Soms lukt dat niet.
En ik? Hoe verging het mij?
Schriften vol schreef ik na papa’s overlijden. Vol pijn en frustratie over wat me overkwam. En over hoe anderen doorgingen met hun leven- ik vond dat heel oneerlijk. En nu? Kijk ik met dankbaarheid en liefde terug naar iedereen die er toen voor me was. Is dat dan toch wat de tijd doet?
